Boek over de collectie Affiches sociale geneeskunde

10 juni 2007

Hubertien Hermans schreef een boek over de collectie Affiches sociale geneeskunde, een van de verzamelingen van de Bijzondere Collecties.

‘Een monster loert bij elke slechte plek van een electrischen draad of looplamp’. Onveilige snoeren zijn levensgevaarlijk: dat is de ondubbelzinnige boodschap in woord en beeld op een affiche uit 1923. Het is er een uit een verzameling affiches in beheer bij de Bijzondere Collecties die het onderwerp vormt van het boek Een monster loert... In deze mooi geïllustreerde uitgave van de Vossiuspers onderzoekt Hubertien Hermans welke boodschappen er uitgaan van de aanplakbiljetten in de collectie Affiches sociale geneeskunde.

De collectie bevat zo’n 170 binnen- en buitenlandse affiches ten behoeve van de volksgezondheid uit de periode tussen 1914 en 1950. Ze zijn gemaakt ter voorkoming van bedrijfsongevallen, verkeersongelukken en ziekten, met name infectieziekten. Als grootste bedreigingen voor de volksgezondheid golden tuberculose en syfilis. Hubertien Hermans beschrijft welke medische en sociale opvattingen in de affiches weerspiegeld worden en hoe ze fungeerden als propagandistisch instrument in de preventieve gezondheidszorg. Dergelijke affiches droegen een sterk moreel appèl uit, waarbij naast alarmerende illustraties vaak de gebiedende wijs gebruikt werd: ‘Zoen uw kind nooit op den mond!’. Ondanks de variatie aan onderwerpen en qua vormgeving hebben de affiches een gemeenschappelijk kenmerk: de burger oproepen tot veilig en hygiënisch gedrag.

Van alle exemplaren die de collectie Affiches sociale geneeskunde telt, is in Een monster loert... ruim een derde in kleur afgebeeld en toegelicht. De collectie werd in hoofdzaak bijeengebracht door twee hoogleraren aan de Universiteit van Amsterdam, A. Charlotte Ruys (1898-1977) en Arie Querido (1901-1983), en maakt tegenwoordig deel uit van de Bijzondere Collecties. De affiches zijn gedigitaliseerd en opgenomen in een online raadpleegbare beelddatabank.

  • Hubertien J.E. Hermans, Een monster loert... De collectie historische volksgezondheidsaffiches van de Universiteit van Amsterdam. Amsterdam: Vossiuspers, 2007. ISBN 978 90 5629 464 9. Verkrijgbaar in de boekhandel voor € 22,50.

Gepubliceerd door  Bijzondere Collecties UvA