Joodse cultuurgeschiedenis

Geïllustreerde Omerrol. Amsterdam, ca. 1750. 
[Bibliotheca Rosenthaliana]

Omerrol

Dit verzamelgebied wordt afgedekt door de Bibliotheca Rosenthaliana, die het overgrote deel van de collecties van de Universiteitsbibliotheek op het terrein van de joodse cultuur en geschiedenis herbergt. De basis voor de bibliotheek werd gelegd door Leeser Rosenthal (1794–1868), die bij zijn dood een collectie naliet van zo’n 6000 banden. Deze collectie werd in 1880 door zijn erven aan de stad Amsterdam geschonken.

Tot de Eerste Wereldoorlog werd de bibliotheek uitgebreid op basis van fondsen die door de familie ter beschikking werden gesteld, daarna nam de universiteit de kosten op zich. Sindsdien heeft de Bibliotheca Rosenthaliana zich ontwikkeld van een Duitse verlichtingsbibliotheek tot een algemene bibliotheek over de joodse geschiedenis en cultuur, met werken in alle talen waarvan joden zich in de loop der eeuwen hebben bediend. De bibliotheek omvat inmiddels ongeveer 120.000 werken, waaronder 1000 handschriften, en circa 80 archieven.

Positionering

De Bibliotheca Rosenthaliana wordt beschouwd als de grootste collectie op dit gebied op het Europese vasteland. De collectie bedient een groot internationaal publiek en er bestaan intensieve contacten met bibliotheken en onderzoekers in binnen- en buitenland. Ook wordt meegewerkt in internationale projecten, zoals tentoonstellingen en digitaliseringsprojecten, en zijn er contacten met de leerstoelgroep Hebreeuws van de Faculteit der Geesteswetenschappen.

Collectieprofiel

  • Middeleeuwse en namiddeleeuwse Hebreeuwse handschriften
  • Vroege Hebreeuwse en Amsterdams-joodse boekdruk
  • Bronnen met betrekking tot de Spaans/Portugees-joodse diaspora (Sefardica)
  • Nederlands-joodse geschiedenis
  • Nederlands-joodse efemera
  • Bronnen van de (Duits-)joodse verlichting
  • Moderne secundaire literatuur en tijdschriften op het terrein van de joodse cultuurgeschiedenis

Belangrijkste collecties

Topstukken

  •  Esslingen Machzor: Hebreeuws feestgebedenboek, voltooid in Esslingen aan de Neckar op 12 januari 1290. Hs. Ros. 609.

  • Sefer Or Zarua: Hebreeuwse wetscodex door Izaak ben Moses uit Wenen, voltooid in Zuid-Duitsland rond 1260. Hs. Ros. 3.

  •  Sefer Mitzwot Katan: Hebreeuws wetboek door Isaac ben Joseph uit Corbeil, voltooid door Hannah bat Menahem Zion op 10 juni 1386. Hs. Ros. 558.

  •  Leipnik Haggadah: Hebreeuws gebedenboek voor Pesach, geschreven en geïllustreerd door Joseph ben David uit Leipnik (Moravië), voltooid in Altona, 1738. Hs. Ros. 382. 

  •  Haggadah in Amsterdamse Letters: Hebreeuws gebedenboek voor Pesach, geschreven en geïllustreerd door Jacob ben Judah Leib Sjammasj uit Berlijn, voltooid in Hamburg, 1741, Hs. Ros. 573.

Gepubliceerd door  Bijzondere Collecties UvA

31 juli 2015